( 1 ) - آنجا كه بدا راه ندارد از همهء آن چه كه در اينجا آورديم چنين به دست مىآيد : علوم و تقديرات حتمى خداوند كه گاهى « لوح محفوظ » و گاهى « ام‌ّالكتاب » و يا « علم مخزون » ناميده مىشود و در علم خدا همان‌طوركه واقع خواهد شد ، حاضر است و قابل تغيير و بدا بردار نيست ، زيرا خداوند از نخستين روز به تمام اشياء و پديده‌ها و هستىهاى جهان هستى آگاه و داناست و در تمام جهان هستى حتى ذرّه بسيار ريز و بىنهايت كوچك نيز از دايرهء علم و احاطهء او به دور و بيرون نيست . آيا در چنين علم و احاطه و در چنين آگاهى وسيع و همه‌جانبه بدا و تغيير امكان خواهد داشت ؟ ! نه هرگز بلكه خداوند هر چيزى را هرطور كه مىداند ، همان‌طور و با همان شرايط و خصوصيات واقع خواهد شد و در اين باره روايات زيادى آمده است كه اينك نمونه چندى از آن‌ها در اينجا مىآوريم : 1 - مرحوم صدوق در كتاب اكمال الدين از ابو بصير و سماعه چنين آورده است كه امام صادق ( ع ) مىفرمايد : دورى كنيد از كسى كه به خدا نسبت جهل دهد و چنين پندارد كه خداوند چيزى را كه ديروز نمىدانست ، امروز در اثر بدا براى وى آشكار و معلوم شده است . « 1 » 2 - عياشى از ابن سنان نقل مىكند كه امام صادق ( ع ) فرمود : خداوند آن چه را كه بخواهد ، مقدم

--> ( 1 ) نقل از بحار ، باب بدا و نسخ ، 2 / 136 .